FOTOTEKA

FOTOTEKA

FOTOTEKA – digitalizacja materiałów fotograficznych

Archiwizacja

Archiwizacja papierowych materiałów fotograficznych – czyli klasycznych fotosów – trwała w Filmotece od pierwszego roku jej istnienia. Ponieważ przed 1939 rokiem nie istniała żadna instytucja, która by je gromadziła, zbiór przedwojennych papierowych fotosów trzeba było tworzyć od zera, licząc na to, że zdjęcia zachowały się w większej liczbie w prywatnych zbiorach, u dawnych kiniarzy czy kinomanów. Dziś liczba przedwojennych fotosów zgromadzonych w Filmotece wynosi około 2 000. 

Najcenniejszym zbiorem kolekcji są powojenne negatywy fotosowe, które Wytwórnia Filmów Fabularnych w Łodzi przekazała Filmotece w trzech transzach – w 1974, w 1987 oraz w 1993 roku. Są to oryginalne nośniki, z których przed laty robiono papierowe odbitki. Te negatywy stanowią prawie cały materiał, jaki fotosiści wykonali na planach polskich filmów produkowanych w Łodzi od 1946 roku. Zbiór liczy wiele dziesiątków tysięcy klatek, w tym wiele nigdy nie reprodukowanych i publikowanych. W kolekcji znajdują się m.in. negatywy fotosowe do filmów Andrzeja Wajdy, Kazimierza Kutza, Stanisława Barei, Janusza Morgensterna, Andrzeja Munka, Agnieszki Holland, Krzysztofa Zanussiego czy Tadeusza Chmielewskiego. Do każdego z filmów zgromadzono po kilkaset klatek wykonanych przez fotosistę na planie. Filmoteka posiada także kolekcje negatywów fotoreporterów filmowych: Tadeusza Kubiaka, Romualda Pieńkowskiego, Romana Sumika i Jerzego Troszczyńskiego oraz negatywy ze Studia Małych form Filmowych Se-Ma-For i Studia Miniatur Filmowych. W archiwum Filmoteki znajduje się około miliona klatek negatywowych.

Digitalizacja

Gromadzenie tych zbiorów przez kilkadziesiąt lat stało się podwaliną dla istnienia Fototeki. Digitalizacja negatywów, diapozytywów i papierowych fotosów rozpoczęła się w 2006 roku i objęła wszystkie zbiory. Wśród wielu instytucji kultury Filmoteka była pierwszą, która rozpoczęła i wdrożyła podobny projekt, zakupując specjalistyczny sprzęt i tworząc osobny dział – Zespół Cyfryzacji Zbiorów Ikonograficznych i Informacji Internetowej. Zdjęcia digitalizowane są na wielu różnorodnych nośnikach, od prawie stuletnich szklanych negatywów do filmu „Ludzie bez jutra” (reż. Aleksander Hertz, 1919) – po negatywy i diapozytywy w formatach 18x24, 9x6, 6x6 cm oraz 35 mm. Skanowane są także odbtki papierowe, fotosy reklamowe, pocztówki filmowe. Fototekę zasilają również zdjęcia cyfrowe, wypierające od kilkunastu lat tradycyjną fotografię.

www.fototeka.fn.org.pl

Serwis Fototeka, czyli wirtualny album historii filmu polskiego, uruchomiono 18 listopada 2009 roku, stopniowo udostępniając w Internecie zdigitalizowane zdjęcia. Każde z nich jest przyporządkowane do konkretnego tytułu, roku produkcji, osoby lub zjawiska z dziedziny kultury filmowej oraz posiada własny opis: nazwisko reżysera, osoby widoczne na zdjęciu, ich funkcje i role, słowa kluczowe, właściciela autorskich praw majątkowych, autora zdjęć itd. Nie wszystkich filmowców i aktorów widocznych na fotosach i werkfotosach udaje się od razu rozpoznać, dlatego Fototeka prowadzi szeroko zakrojone konsultacje z ludźmi z branży filmowej, którzy pomagają w zidentyfikowaniu swoich dawnych kolegów i współpracowników.

Strona Fototeki szybko zyskała wiernych fanów, stając się cennym źródłem ilustracji dla różnych periodyków oraz wydawnictw. Właściwie nie ma dziś książki dotykającej tematyki polskiego kina, w której nie znalazłyby się zdjęcia z Fototeki. Strona została doceniona w środowisku filmowym, czego efektem była dwukrotna nominacja w 2010 i 2011 roku. do Nagród Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej w kategorii Portal internetowy. Natomiast trzecia nominacja w 2012 roku została zwieńczona Nagrodą PISF w tej kategorii.

Na stronie www.fototeka.fn.org.pl można obejrzeć ponad 180 000 zdigitalizowanych zdjęć ze zbiorów Filmoteki.

Oto foto

Ponieważ historia polskiego fotosu filmowego nadal czeka na szczegółowe opracowanie, Fototeka niemalże od początku swojego istnienia rozpoczęła prace badawcze nad tą dziedziną polskiej fotografii. Badania te polegają przede wszystkim na ustaleniu autorów fotosów filmowych (zazwyczaj nie byli oni wymieniani z nazwiska w czołówkach filmów) oraz odtworzeniu historii kształtowania się fotosu filmowego w Polsce, jego konwencji, związków z wizją reżysera i rolą w promocji filmu. Wyniki tych ustaleń udostępniane są na stronie w zakładce Oto Foto.

Natomiast stale powiększający się zbiór fotografii, dostępny na stronie, dzięki swojemu zróżnicowaniu pozwala odtworzyć wiele zjawisk dla polskiego kina newralgicznych: sposób pracy reżyserów na planie, obecność filmowców na festiwalach i premierach oraz najbardziej znane kadry z filmów. W ten sposób Fototeka stała się najpełniejszą reprezentacją fotograficzną polskiej kinematografii.