PRAWO AUTORSKIE

PRAWO AUTORSKIE

Dzieła osierocone

Apel w sprawie dzieł osieroconych

Filmoteka Narodowa wzywa twórców filmowych albo ich spadkobierców lub inne osoby, które mogą wykazać się pisemnym dowodem nabycia praw do utworów audiowizualnych zamieszczonych w wykazie utworów, o zgłaszanie się do Filmoteki Narodowej na adres elektroniczny filmoteka@fn.org.pl, pisemnie lub bezpośrednio do siedziby Filmoteki w Warszawie przy ulicy Puławskiej 61 w celu potwierdzenia lub ujawnienia swych praw.   

Filmoteka Narodowa posiada w swoich zasobach utwory sztuki filmowej oraz materiały filmowe wyprodukowane w Polsce lub na ziemiach polskich od roku 1911, w tym archiwalne materiały filmowe z czasów drugiej wojny światowej.

Zgodnie z Ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o kinematografii (Dz. U. Nr 13 poz.1111) i Statutem Filmoteki Narodowej, stanowiącym załącznik do zarządzenia nr 17 Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 29 kwietnia 2008 r., na Filmotece spoczywa ustawowy obowiązek upowszechniania kultury filmowej, w tym udostępniania zasobów sztuki filmowej, który jest wykonywany przez Filmotekę obok innych obowiązków, polegających w szczególności na zachowaniu i zabezpieczeniu dziedzictwa kulturowego kinematografii polskiej. 

Przy wykonywaniu zadań ustawowych i statutowych Filmoteka Narodowa jest zobowiązana do działania w zgodności z obowiązującym prawem autorskim i prawami pokrewnymi, w tym do poszanowania praw twórców i artystów wykonawców utworów audiowizualnych. Jednocześnie udostępnianie przez Filmotekę utworów z jej zasobu w celu nadań telewizyjnych, stanowi w wielu przypadkach jedyną możliwość zapoznania się przez kolejne pokolenia Polaków z polską przedwojenną twórczością filmową, stanowiącą cenną spuściznę kultury narodowej.  

W historii Polski w okresie minionych 100 lat miały miejsce wojny światowe, zmiany ustrojów społeczno-politycznych, prześladowania i emigracje. Spowodowało to, iż duża część zasobu Filmoteki Narodowej ma charakter tzw. dzieł  osieroconych, których twórcy lub inne osoby uprawnione są niemożliwi do ustalenia albo nie jest znany ich los czy ewentualni spadkobiercy. Skutkuje to niemożnością określenia, czy upłynął już dla tych dzieł okres ochrony autorskiej.   

W celu ustalenia osób lub podmiotów uprawnionych autorsko do utworów audiowizualnych, które mają charakter dzieł osieroconych, Filmoteka Narodowa przystępuje do publikowania na swojej stronie internetowej tytułów filmów, w odniesieniu do których nie było do tej pory możliwe ustalenie osób autorsko uprawnionych. 

Lista nie jest zamknięta i będzie uzupełniana w miarę ujawniania zawartości kolejnych zasobów.  

      WYKAZ UTWORÓW 



Kontakt:

e-mail: filmoteka@fn.org.pl
tel. + 48 22 845 50 74

Od lipca 2013 roku Filmoteka Narodowa jest partnerem projektu FORWARD, którego celem jest stworzenie zautomatyzowanego systemu określania statusu praw różnych typów dzieł audiowizualnych, w tym dzieł osieroconych. Celem wprowadzenia systemu jest wyszukiwanie i opracowywanie informacji niezbędnych do zdefiniowania statusu praw dzieł audiowizualnych. Dzięki temu instytucje kultury, jednostki komercyjne i wszyscy inni potencjalni użytkownicy dzieł audiowizualnych otrzymają jasne wskazówki, czy dane dzieło jest w domenie publicznej, czy jest objęte prawami autorskimi, czy też jest dziełem osieroconym i na jakich warunkach może być rozpowszechniane w Europie. FORWARD będzie brał pod uwagę systemy prawne poszczególnych państw wywodzące się z przyjętej Dyrektywy dotyczącej Dzieł Osieroconych 2012/28/EU.

Dzięki FORWARD poszukiwanie dzieł osieroconych będzie usystematyzowane, a skomplikowana procedura wyjaśniania praw uproszczona. FORWARD umożliwi dostęp do ogromnych zasobów dzieł przechowywanych w europejskich archiwach, obecnie niedostępnych ze względu na niejasny status ich praw.

FORWARD zostanie wprowadzony dzięki współpracy 13 instytucji z 11 krajów Unii Europejskiej, w tym 11 Instytucji Dziedzictwa Kulturowego (FHI) i archiwów komercyjnych.

Projekt został zainaugurowany w lipcu 2013 roku i zakończy się w czerwcu 2016 roku. Jest koordynowany przez Cinémathèque Royale de Belgique i współfinansowany przez program wspólnotowy ICT-PSP.

Więcej informacji: www.project-forward.eu

Założenia Rejestru Audiowizualnych Dzieł Osieroconych  Krajów Unii Europejskiej

Dlaczego FORWARD?

Sto tysięcy dzieł audiowizualnych zachowanych w europejskich archiwach nie może być udostępnianych publiczności, ponieważ ich status jest niejasny. Dzieła te nie mogą być wykorzystywane ani w dystrybucji komercyjnej, ani w celach edukacyjnych czy kulturalnych, na przykład w kontekście projektów cyfryzacji. Wyjaśnianie praw dzieł audiowizualnych to skomplikowany proces, a jednocześnie środki, którymi dysponują archiwa przy identyfikacji i wyszukiwaniu posiadaczy praw, są ograniczone. Największy problem stanowi brak solidnej bazy zasobów państw Unii Europejskiej. FORWARD zapewni innowacyjne rozwiązanie tego problemu.

Partnerstwo

FORWARD zostanie wprowadzony dzięki współpracy 13 instytucji z 11 krajów Unii Europejskiej, w tym 11 Instytucji Dziedzictwa Kulturowego (FHI) i archiwów komercyjnych. Europejskie Instytucje Dziedzictwa Kulturowego odgrywają zasadniczą rolę w procesie wyjaśniania praw, ponieważ dostarczają najobszerniejszych zasobów informacyjnych. Dzięki bezpośredniemu zaangażowaniu partnerów ARROW, którzy stworzyli porównywalny system w sektorze książek, FORWARD i ARROW będą mogły ze sobą współpracować i będą dostępne dla wszystkich użytkowników w Unii.






Dobrowolny depozyt

Podczas 60. Międzynarodowego Festiwalu Filmów w Berlinie Association des Cinémathèques Européennes (ACE) – zrzeszająca europejskie archiwa filmowe (Filmoteka Narodowa jest członkiem ACE od marca 2009 roku) oraz International Federation of Film Producers Association (FIAPF) – zrzeszająca producentów filmowych z całego świata – 21 lutego 2010 roku podpisały nową umowę ramową dotyczącą dobrowolnego deponowania filmów oraz materiałów filmowych w europejskich archiwach filmowych.

Umowa ta nowelizuje sporządzony przez FIAPF w 1971 roku modelowy kontrakt dotyczący dobrowolnego deponowania filmów, który został rozpowszechniony i jest nadal w użyciu.

FIAPF i ACE zostały poproszone przez Europejską Komisję ds. Społeczeństwa Informacyjnego i Mediów o aktualizację tego dokumentu oraz do nawiązania współpracy mającej na celu ochronę dziedzictwa kinematograficznego, gwarantując jego dystrybucję oraz publiczne udostępnianie i jednocześnie dostosowanie go do środowiska cyfrowego oraz rozszerzenia Unii Europejskiej.

Nowa umowa ramowa chroni prawa Producentów i Archiwów Filmowych, opiera się na wzajemnym uznaniu, że ochrona dziedzictwa kinematografii, a także lepsza dystrybucja dzieł, możliwe są wyłącznie dzięki bliskiej współpracy między Producentami i Archiwami.

Producenci zobowiązują się do promowania i wspierania działań Archiwum, mających na celu właściwą Ochronę Zdeponowanych Materiałów Filmowych oraz Ochronę Materiałów Niefilmowych w zbiorach Archiwum.

Ani ACE, ani FIAPF nie mogą narzucać swoim członkom żadnych obowiązków. W związku z tym niniejsza umowa ramowa służyć będzie za punkt odniesienia do dobrowolnego stosowania przez uczestników stron oraz za podstawę dwustronnych kontraktów. Stosowanie umowy rekomendowane jest przez oba stowarzyszenia. Zwracamy jednak uwagę wszystkich zainteresowanych, że jest to porozumienie ramowe, które otwiera możliwość zawierania analogicznych porozumień na poziomie krajowym, z uwzględnieniem zapisów polskiego prawodawstwa.

ACE i FIAPF wypracowały tzw. modelową wersję umowy dotyczącej dobrowolnego deponowania filmów w archiwach. Filmoteka Narodowa zamieszcza na swojej stronie internetowej jej polskie tłumaczenie, zachęcając do jej wykorzystania. Ponadto Filmoteka zamieszcza tekst umowy ramowej dotyczącej ustalenia procedur dobrowolnego deponowania filmów oraz materiałów filmowych w archiwach, którą zawarły ACE i FIAPF.

ACE-FIAPF – umowa ramowa – do pobrania [PDF] [91KB]

Tekst modelowej umowy dot. dobrowolnego deponowania filmów – do pobrania [PDF] [76.3 KB]

Kontakt

Filmoteka Narodowa
ul. Puławska 61
00-975 Warszawa
tel. + 48 22 845 50 74
fax + 48 22 646 53 73
e-mail: filmoteka@fn.org.pl