Przejdź do treści
Strona główna Filmoteki Narodowej
A K T U A L N O Ś C I

A K T U A L N O Ś C I

2017-06-27

Odrestaurowana cyfrowo klasyka polskiej animacji dla dzieci na 31. festiwalu Il Cinema Ritrovato

Po Poli Negri, która jako tytułowa „Bestia” pokazała w Bolonii swoje pazury, kolejne polskie wydarzenie na 31. festiwalu Il Cinema Ritrovato, czyli pokaz odrestaurowanych cyfrowo animacji dziecięcych studia Se-Ma-For. 30 czerwca w sekcji Il Cinema Ritrovato Kids & Young zaprezentowane zostaną filmy „Za króla Krakusa” (1947) Zenona Wasilewskiego, „Król Midas” (1964) Lucjana Dembińskiego i 4 odcinki serii o Gapiszonie (1964 – 1966) Jerzego Kotowskiego i Bohdana Butenki.    

Se-Ma-For

Studio Se-Ma-For, na świecie rozsławione przez takie nazwiska jak Zbigniew Rybczyński  czy Piotr Dumała, w pamięci większości Polaków zapisało się jako kolebka animacji dziecięcej. To tutaj powstawały kultowe seriale i bajki tworzone przez artystów animatorów: Zenona Wasilewskiego, Edwarda Sturlisa, Jerzego Kotowskiego, Lucjana Dembińskiego, Włodzimierza Haupe,  Janinę Hartwig czy Tadeusza Wilkosza. Tu rodzili się bohaterowie towarzyszący małym widzom kilku pokoleń – Miś Uszatek, Colargol, pingwin Pik-Pok, wróbelek Ćwirek czy Filemon i Bonifacy. Największą popularność zdobyli dzięki telewizji, choć filmy Se-Ma-Fora królowały też na niedzielnych porankach w kinie, a nierzadko funkcjonowały jako dodatek do filmu fabularnego.

Se-Ma-For dla młodych artystów był miejscem debiutów i swobodniejszej niż gdzie indziej ekspresji. Skąpe zaplecze techniczne, brak wcześniejszych doświadczeń przy równoczesnym odcięciu od zachodnich ośrodków animacyjnych, stało się przyczynkiem do ukucia pojęcia i osobności polskiej szkoły animacji. Już w latach 50. znakiem rozpoznawczym studia stały się filmy lalkowe, realizowane przez najlepszych specjalistów w tej części Europy, takich jak Tadeusz Wilkosz, Edward Sturlis czy Lucjan Dembiński. Kunszt lalkarzy i scenografów – by wymienić np. Adama Kiliana – wsparty był pracą kompozytorów, m.in. Krzysztofa Pendereckiego czy Grażyny Bacewicz, którzy w filmach dla dzieci znaleźli pole do eksperymentów i swobody twórczej, tym bardziej, że do ich realizacji nie poskąpiono udziału większych składów orkiestrowych.


„Gapiszon ogrodnikiem” (1965), reż. Jerzy Kotowski, źródło: Repozytorium Cyfrowe FINA

Gapiszon w Bolonii

Prezentowane 30 czerwca w Bolonii filmy ze zbiorów Filmoteki Narodowej, pochodzą z lat 40. i 60. Upływ czasu i pogarszający się stan kopii eksploatacyjnych wyłączały je stopniowo z kinowego obiegu, wszelkie zniszczenia – zarówno te powstałe w wyniku projekcji, jak też spowodowane postępującym rozkładem taśmy filmowej – wpłynęły na ich percepcję. Zmieniona kolorystyka, rysy oraz zabrudzenia uniemożliwiały odczyt obrazu zgodny z autorską wizją. Z kolei na odbiór dźwięku wpływ miały zniszczenia taśmy magnetycznej – nośnika ścieżki dźwiękowej. Wszystkie jednak, dzięki współczesnej technologii, dostały szansę na nowe, kinowe życie i zostały odrestaurowane w latach 2015 – 2016 – dzięki współfinansowaniu w ramach Wieloletniego Programu Rządowego KULTURA+  –  w projekcie Filmoteki Narodowej „Digitalizacja mistrzowskiej kolekcji Studia Se-Ma-For”. Tym samym klasyka polskiej animacji może być odkrywana przez kolejne pokolenia młodych widzów.

W Bolonii zaprezentować ją będą filmy lalkowe: „Za króla Krakusa” (1947) Zenona Wasilewskiego – uważany za pierwszy powojenny, profesjonalny film dla dziecięcej widowni – i „Król Midas” (1963) Lucjana Dembińskiego oraz cztery odcinki zrealizowanej techniką wycinanki serii Jerzego Kotowskiego i Bohdana Butenki „Przygody Gapiszona”: „Gapiszon w cyrku” (1964), „Porządki Gapiszona” (1964), „Gapiszon ogrodnikiem” (1965), „Gapiszon fotoamatorem” (1966).


„Król Midas” (1963), reż. Lucjan Dembiński, źródło: Repozytorium Cyfrowe FINA

O filmach 

  • „Za króla Krakusa” (1947), reż. Zenon Wasilewski
    Historia dzielnego szewczyka, który postanawia zgładzić smoka zagrażającego mieszkańcom grodu króla Krakusa. Władca w zamian oddaje szewczykowi pół królestwa i córkę za żonę.
  • „Król Midas” (1963), reż Lucjan Dembiński
    Król Midas za swoją chciwość zostaje ukarany. Wszystko, czego dotknie zamienia się w złoto.
  • „Gapiszon w cyrku” (1964), reż. Jerzy Kotowski
    Rozgrywająca się w cyrku pierwsza z przygód Gapiszona – postaci stworzonej przez Bohdana Butenkę. Roztargniony chłopiec przeżywa tu różne perypetie.
  • „Porządki Gapiszona” (1964), reż. Jerzy Kotowski
    Gapiszon próbuje posprzątać mieszkanie. Niestety, jego wysiłki kończą się wielkim bałaganem.
  • „Gapiszon ogrodnikiem” (1965), reż. Jerzy Kotowski
    Gapiszon postanawia pomóc babci w ogrodzie i po raz kolejny wpada w tarapaty.
  • „Gapiszon fotoamatorem” (1966), reż. Jerzy Kotowski
    Podczas wycieczki do ZOO Gapiszon staje się konkurencją dla pracującego tam fotografa.

Kiedy i gdzie

30 czerwca 2017 roku, godz. 17.00

SALA CERVI, Bolonia

31. edycja festiwalu filmowego Il Cinema Ritrovato odbywa się w Bolonii w dniach 24 czerwca – 2 lipca 2017 roku. Festiwal poświęcony jest odkrywaniu na nowo rzadkich i mało znanych filmów, ze szczególnym uwzględnieniem początków kinematografii i okresu kina niemego. Festiwal organizowany każdego lata przez włoską Cineteca di Bologna jest jednym z największych na świecie festiwali filmów odrestaurowanych cyfrowo.

Więcej informacji:

https://festival.ilcinemaritrovato.it/

  • „Gapiszon ogrodnikiem” (1965), reż. Jerzy Kotowski

    Zdjęcie do animacji „Gapiszon ogrodnikiem” (1965), reż. Jerzy Kotowski
  • „Gapiszon ogrodnikiem” (1965), reż. Jerzy Kotowski

    Opis zdjęcia: fotos z filmu „Gapiszon ogrodnikiem” (1965), reż. Jerzy Kotowski
  • „Gapiszon ogrodnikiem” (1965), reż. Jerzy Kotowski

    Zdjęcie do animacji „Gapiszon ogrodnikiem” (1965), reż. Jerzy Kotowski
  • „Król Midas” (1963), reż. Lucjan Dembiński

    Zdjęcie: „Król Midas” (1963), reż. Lucjan Dembiński
  • „Król Midas” (1963), reż. Lucjan Dembiński,

    Opis zdjęcia: fotos do animacji „Król Midas” (1963), reż. Lucjan Dembiński
  • „Król Midas” (1963), reż. Lucjan Dembiński

    Zdjęcie: „Król Midas” (1963), reż. Lucjan Dembiński
  • „Król Midas” (1963), reż. Lucjan Dembiński

    Zdjęcie: „Król Midas” (1963), reż. Lucjan Dembiński
  • „Król Midas” (1963), reż. Lucjan Dembiński

    Zdjęcie: „Król Midas” (1963), reż. Lucjan Dembiński
  • „Król Midas” (1963), reż. Lucjan Dembiński

    Zdjęcie: „Król Midas” (1963), reż. Lucjan Dembiński
  • „Za króla Krakusa” (1947), reż. Zenon Wasilewski

    Zdjęcie: „Za króla Krakusa” (1947), reż. Zenon Wasilewski
  • „Za króla Krakusa” (1947), reż. Zenon Wasilewski

    Zdjęcie: „Za króla Krakusa” (1947), reż. Zenon Wasilewski
  • Materiały prasowe

    Opis zdjęcia: grafika promująca wydarzenie