Przejdź do treści
Strona główna Filmoteki Narodowej
LATEST NEWS

LATEST NEWS

2018-12-10

Cenna kopia „Pod Twoją obronę” Józefa Lejtesa i Edwarda Puchalskiego odnaleziona w belgijskim archiwum

Wśród kopii eksportowych polskich filmów znajdujących się w Cinémathèque Royale de Belgique w Brukseli, filmografowie FINA odnaleźli klasykę kina religijnego lat 30. – „Pod Twoją obronę” Józefa Lejtesa i Edwarda Puchalskiego. Francuskojęzyczna 9-aktowa kopia jako najstarszy znany zapis tego tytułu stanowi bezcenne źródło dla późniejszych prac przy restauracji cyfrowej.

Kwerenda w Cinémathèque Royale de Belgique

Cinémathèque Royale de Belgique w Brukseli to jedno z najważniejszych i najbogatszych w różnorodne zbiory archiwów filmowych na świecie, obowiązkowe miejsce kwerend filmografów i poszukiwaczy zaginionych filmów. W kolekcji belgijskiego archiwum filmowego znajduje się też się kilkanaście przedwojennych i innych polskich filmów, które trafiły tu, w różnych okresach, jako kopie eksportowe przeznaczone dla tamtejszej widowni. A wśród nich 9-aktowa kopia filmu zatytułowana „Credo ou la Madone des Ailes”, przetłumaczona jako „Częstochowa”. Trudno było odnieść ten tytuł do jakiejkolwiek polskiej produkcji, brakowało też datowania, co nie pozwalało w sposób zdalny, na odległość prawidłowo zidentyfikować filmu. „Częstochowa” została więc wstępnie uznana za film krajobrazowy lub dokumentalny.

Cenne odkrycie

Dopiero bezpośrednia wizyta filmografa FINA - Grzegorza Rogowskiego w archiwum filmowym na przedmieściach Brukseli w maju 2018 roku, możliwa dzięki finansowanemu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego programowi „Ochrona dziedzictwa kulturowego za granicą” – pozwoliła na właściwą identyfikację materiału.„Credo ou la Madone des Ailes” to w rzeczywistości francuskojęzyczna wersja eksportowa filmu Edwarda Puchalskiego i Józefa Lejtesa „Pod Twoją obronę”.

„Pod Twoją obronę”

Zrealizowany w roku 1933 był jednym z najbardziej kasowych i najdłużej granych w kinach premierowych filmów dwudziestolecia międzywojennego. Jego niezwykłą popularność w Polsce postanowiono zdyskontować za granicą: wkrótce po premierze „Pod Twoją obronę” wyeksportowano do kilku krajów europejskich oraz USA. Kopia przeznaczona na rynek francuski została skrócona o wątek szpiegowski, a także zdubbingowana na język francuski.

Po wojnie film długo uznawany był za zaginiony. Dopiero w latach 60. wykonano kopię francuskiej wersji „Pod Twoją obronę” odnalezionej w rosyjskim Gosfilmofondzie i sprowadzono ją do Polski. Odtąd ta właśnie wersja znana jest szerokiej publiczności.

Odnaleziona w Brukseli kopia to również francuskojęzyczna kopia eksportowa, zaopatrzona jednak dodatkowo w napisy w języku holenderskim. Taśma filmowa nosi ślady intensywnej eksploatacji, o czym świadczy m. in. duża liczba sklejek, powstałych po rozerwaniu taśmy podczas projekcji, a także ubytki w perforacji, głównie na początkach i końcach aktów. Dzięki metodzie datowania taśmy na podstawie oznaczeń producenta (w tym wypadku firmy Kodak) ustalono, że kopia została wykonana około 1934 roku. Obecnie jest to więc najstarszy znany zapis filmu „Pod Twoją obronę”, stanowiący bezcenne źródło dla późniejszych prac przy restauracji cyfrowej tego tytułu.

  • Fot. Grzegorz Rogowski

  • Fot. Grzegorz Rogowski

  • Fot. Grzegorz Rogowski

  • Fot. Grzegorz Rogowski

  • Fot. Grzegorz Rogowski

  • Kadr z filmu „Pod Twą Obronę" (FINA)

  • Kadr z filmu „Pod Twą Obronę" (FINA)

  • Kadr z filmu „Pod Twą Obronę" (FINA)

  • Kadr z filmu „Pod Twą Obronę" (FINA)

  • Kadr z filmu „Pod Twą Obronę" (FINA)

  • Kadr z filmu „Pod Twą Obronę" (FINA)

  • Kadr z filmu „Pod Twą Obronę" (FINA)

  • Kadr z filmu „Pod Twą Obronę" (FINA)

  • Kadr z filmu „Pod Twą Obronę" (FINA)

  • Kadr z filmu „Pod Twą Obronę" (FINA)

  • Kadr z filmu „Pod Twą Obronę" (FINA)